| admin@lirionushi.com |
WWW.LIRIONUSHI.COM |
|||
|
HISTORI
LIBRA Tregime Norvegjeze
|
----------------------------------------------------
XHIRIME HOLLIVUDIANE PER VIDEOKLIPIN MALLI IM - MY NOSTALGY Lirio fiton Cmimin GRAND "RTSH"
te Radio Televizionit Publik Shqiptar ne
"Festivalin e Videoklipit Shqiptar" MALLI IM MY NOSTALGY. Realizuar nga "MAX PRODUCTION" Duke pėrzgjedhur si shesh kryesor pėr xhirimet e veta, qytetin e lashtė tė Beratit dhe pikėrisht, kalanė shumėshekullore. Nė xhirime ka asistuar korrespodenti i gazetės Corriere della Sera, Michele Pero, i cili do tė ndihmojė duke i dhėnė njė hapėsirė mė tė gjerė nė mediat italjane muzikės etnike shqiptare. Tė gjendur rastėsisht nė kala, spektatorėt e parė qė janė njohur me kėtė realizim, disa Trupa Diplomatikė, dhe grupe turistesh tė huaj, kanė shijuar performancėn deri nė orėt e vona, mes duartrokitjeve dhe kureshtjes, madhėshtisė sė kostumografisė dhe xhirimeve tė ralizuara me teknologjinė mė tė sofistikuar, nė HD 2K. Klipi premton t'i kalojė shumė shpejt dhe me sukses kufijtė kombėtarė, pėr tė pėrshfaqur denjėsisht muzikėn shqiptare. Regjisorė tė huaj dhe aktorė tė njohur botėrorė,tė befasuar nga tematika etnike dhe kostumografia mbresėlėnėse, kanė treguar interes tė veēantė dhe i kanė shprehur dėshirėn kėngėtarit, pėr tė vizituar nga afėr Shqipėrinė dhe njėkohesisht, kėnaqėsinė e njė bashkėpunimi tė mundshėm. Entuziast dhe largpamės, si kurdoherė nė krijimtarinė e tij, Lirio do tė na surpizojė sėrishmi me diskun e ri dhe titullin emocionues MALLI IM MY NOSTALGY. Videoklipi, i pėrmasave dhe standarteve tė larta, niset tė hasė mikpritjen e artėdashėsve tė kudondodhur. Imazhe qė mbėrrijnė nga historia, muzikė me nji tingull krejt tė veēantė dhe pamje qė pėrcjellin emocione tė fuqishme... Njė tingull krejt i ndryshėm, po troket, pėr tu futur nė zemrėn e ēdo shqiptari, e ēdo artdashėsi. Hapni dyert e zemrės, Lirio Nushi dheMALLI IM po vijnė sė bashku.
Ne kete realizim ndihmuan: Text & Music : Lirio Nushi, Orkestroi: Alfredo Tase Photoreporter: V. Tafani Ideator Skenografie: Lirio Nushi & Marchelo Elandera Kostumografia: Jona Muca Asistent: Eduart Remanica, Olta Mneri Personazhe: Albert Metollari, Valmira Rakaj, Andi Xhaferi, Besi Kondo, Aurel Biberaj, Rugova Aliaj, Jetmir Dolapi, Aldo Durmishi, Anisa, Jeta, Rindi,....etj. Video Klipi u Realizua nga "MAX PRODUCTION" SPONSOR : "UNIVERSITETI VITRINA"
Pergatiti: OREST LJAKARDI & HILDA LOCI (Art Manager ) (Gazetare)
"ARBĖRESHE SONGS" Disku me kėngė nga Arbėreshet e Italisė sė Jugut
Kompakt disku me titull "Arbėreshe Songs" vjen te pėrcjell mesazhin se shqiptarėt dhe kultura e tyre nuk jane nje ndjesi pagane por nje origjine dhe art i mirfillt qe burojne nga nje qyteterim i vertete dhe i lashte. Pėr realizimin e tij u deshen rreth pese vjete pune, kohe e cila u desh te vihej nė dispozicion pėr grumbullimin e materialeve baze muzikore te cilat jane nje hulumtim ne retrospektiven e kultures shqiptare duke kompletuar keshtu nje koleksion me te vertete te rralle dhe te mahnitshem persa i perket vlerave kulturore, artistike, historike dhe studimore qe permban ky disk.
Nje permbledhje e kujdes'shme e cila realizohet pėr herė tė parė nė Shqipėri dhe jashte saj dhe qe vjen nga te gjitha zonat ku gjenden dhe banojne Arbereshet e Italise se Jugut.Ne te shprehet me fjale dhe kenge historia e shqiptareve te vitit 1400.Pohohet ne menyre te padiskutueshme ekzistenca e ketyre komuniteteve me origjine shqiptare duke mbajtur gjalle nepermjet kengeve historine e tyre e cila atehere nuk mund te shkruhej por mbeti e gjalle duke ardhur deri ne ditet tona per te na rrefyer shume sekrete historike te popullit tone duke na treguar per gojdhanat e tyre, legjendat, perrallat, dashurine per njeri-tjetrin dhe mallin e tyre per atdhe, besen dhe besimin e tyre fetar duke deshmuar keshtu historine e vertete te atyre viteve. Nje pune teper e lodhshme te cilen me shume dashuri jua perkushtoj te gjithe shqiptareve qe mbeten merguar larg dheut te Atit, te gjithe mergimtareve te vjeter dhe te rinj, atyre qe mbajten dhe ruajten gjalle gjuhen shqipe sikurse ruan dhe mbron mema foshnjen e saj per nje periudhe kohore rreth peseqint e me teper vjecare, te gjithe shqiptareve ne pergjithesi kudo qe ndodhen. Ne nje percapje serioze kenget e ketij disku nen nje perpunim te lire muzikor plotesojne njembedhjete materiale. Ato janė bazuar nė muzikėn tradicionale tė Arbėreshėve duke ruajtur me fanatizem origjinalitetin dhe identitetin e tyre. Shumica e tyre vijnė tek ne nėpėrmjet njė udhe peseqint e me teper vjeēare dhe kane si qellim te mbushin nje nga boshlleqet me te medhaja te thesarit te zbrazur te kultures kombetare - shqiatre.Disku ne fjale pohon ne kater gjuhe te ndryshme (shqip, italisht, greqisht dhe anglisht) se Arbėreshėt janė Shqiptarė qė u larguan kryesisht nga Arbėria (Shqipėria e sotme) dhe Peloponezi i Greqise - (More-ja, Arvanites), kryesisht gjat viteve 1400 pėr tė mos rėnė nė duar tė turqve. Kėngėt e ketij disku flasin pėr bukurinė e vashės, pėr dashurinė dhe pėr ēka mbeti pas. Popujt qė duke ēarė historinė u takuan nė Italinė e Jugut kanė gdhendur dhe mbajtur atje tė padeformuar prezencėn e tyre, duke ruajtur dhe shkėmbyer njėkohėsisht gjuhėn, traditat, kulturen, legjendat dhe gojdhanat e tyre. Kjo trashėgimi qė pėrbėn padyshim njė pjesė tė rėndėsishme tė kulturės mesdhetare vjen nga e kaluara duke tejpėrshkuar kohėn, e rinovuar tashme dhe e bukur si drita e diellit, tė pasurojė tė sotmen tonė Orkestracionet dhe Vokali u realizuan gjat periudhes Janar-Maj 2002 ne studio Aiolia ne Athine-Greqi nen ekzekutimin e vegalve live muzikore te cilat u lujten me mjeshteri nga muzikante shqiptare dhe greke, me seriozitet profesional i cili beri te mundur realizimin e nje cilesie te mire dhe dinjitoze muzikore e cila po e perfaqeson denjesisht muziken shqiptare ne nje hapesire me te gjere duke i kapercyer vrullshem dhe me sukses kufijte kombetar. Titujt e Kengeve
1.Meme e Perendeshe
2.Per ty Arberi
4.Iliria
7.Luli zemra ime
10.Dy Manushaqe 11.Vasheza ime Orkestracionet dhe Vokali u realizuan gjat periudhes Janar-Maj 2002 ne studio Aiolia ne Athine-Greqi nen ekzekutimin e vegalve live muzikore te cilat u lujten me mjeshteri nga muzikante shqiptare dhe greke, me seriozitet profesional i cili beri te mundur realizimin e nje cilesie te mire dhe dinjitoze muzikore e cila po e perfaqeson denjesisht muziken shqiptare ne nje hapesire me te gjere duke i kapercyer vrullshem dhe me sukses kufijte kombetar. "LIRIO NUSHI LIVE - CD2"
Artist: Lirio Nushi Album Title: LIRIO NUSHI - LIVE Date of Release: 01. 05.2003 Genre: Ethnic Code: 3390103
Title of Songs
1. Dheu i atit tim 2. Kur Kalon mbi ato varre 3. Roza-Marin 4. Marjolia-Marjola 5. Djemte e atit gjithe merguar 6. Vlora Vlora 7. Ta duash dashurine 8. Folme mua 9. Zilia ime 10. Sulltani i Babilonise dhe Francesko 11. Rekordi mė i lartė
Distribution: "Eurostar" (Tirana-Albania)
RRĖNJĖT E MIJA JANĖ TEK ARBĖRIA
FILM DOKUMENTAR Pjesėmarrės nė Festivalin e 12-tė tė Filmit Shqiptar (Tiranė -Tetor 2006) REGJISOR: Lirio Nushi. SKENARI: Meriman Brahaj & Lirio Nushi. KOHĖZGJATJA: 30 minuta. REALIZUAR: me porosi tė Ministrisė sė Kulturės Rinisė dhe Sporteve Kosovė, Dep. DĒJ nga L.N Company, nė Athinė- Shtator 2004. SPONSORIZUAR: nga M.K.R.S. Kosovė, Dep.DĒJ PREZANTIMI: 05 TETOR 2006, Ora: 11:00, Teatri Kombėtar -Tirane-Albania. Filmi Dokumenatar RRĖNJĖT E MIJA JANĖ TEK ARBĖRIA vjen pėr herė tė parė nė Shqipėri, nė Tiranė, mbas pjesėmarrjes sė tij nė Javėn Ndėrkombėtare tė Kulturės sė Arbrit qė u zhvillua nė Kosovė nė Shtator tė vitit 2004 gjatė sė cilės ky film u dekorua atje me Diplomė Nderi nga M.K.R.S. Kosovė, Departamenti D.Ē.J. Ky film u realizua nė Athinė. Filmi i kushtohet njė prej heronjve modern mė tė medhenj tė Diasporės Shqiptare, Aravnitit-Arbėror ARISTIDH KOLJA. Nė kėtė film pėrshkruhet thjesht biografia e jetės sė tij, studimet e tij historiko-shkencore, folklorike dhe librat e shumtė studimorė e letrar, vepra tė cilat nė vetevete trondisin ēdo opinion tė deritanishėm mbi arvanitėt-arbėrorė tė Greqisė duke mbėrritur deri nė rrėnjėt tona tė lashta-pellazgėt. Vepra qė kėrkojnė dhe gjejnė origjinėn e mirfilltė shqiptare tė aravanitėve-arbėrorė tė Greqisė, tė cilat pėrbėjnė nė vetvete njė revolucion tė madh mbi tė vėrtetėn e tyre dhe qė nė njė farė mėnyrė kėrkojnė njė pohim zyrtarė tė egzistencės sė kėtij populli tė harruar i cili zė njė vend tė konsiderueshėm nė total tė popullsisė sė sotme greke por edhe nė jetėn e vendit tonė fqinjė Greqisė, me kryeministrat grek me origjinė arvanite-arbėrore, pjesėmarrjen e tyre nė Revolucionin Grek tė vitit 1821, prezencėn e tyre tė fuqishme nė ēdo drejtim, nė art, kulturė, folklor..., etj,. Gjithashtu nė kėtė film dokumentar pėrshkruhet puna e tij e madhe deri nė ēastet e fundit tė jetės, pėrkrahja pėr liri dhe pavarėsi e Kosovės gjat luftės -1999, duke dalė pėrpara mediave greke, pėr njė Kosovė Republikė, duke trumbetuar se nėse ka njė popull qė ka afėrsi gjinore mė tė afėrt me greket-ata janė shqiptarėt, dhe duhet ti pėrkrahim nė kėto momente tė vėshtira, duke i bėrė kėshtu thirrje per aleancė opinionit publik grek. Pėrkrahja e tij e madhe tek shqiptarėt emigrantė duke e bėrė atė vėrtetėsisht njė ambasador tė vėrtetė tė ēėshtjes shqiptare nė tėrėsi. Pėr tė gjitha kėto ai ėshtė dekoruar nga Presidenti i Republikės sė Shqipėrisė me Medaljen e Artė Naim Frashėri pas vdekjes, dhe qytetar nderi i njė prej qyteteve mė heroik tė Kosovės-Skėnderaj. Pėrgjatė filmit pėrēohen mesazhe tė shumta dhe tė fuqishme, pozitive, duke i dhėnė njė ngarkesė dhe potencial tė lartė emocional filmit i cili pa dyshim do tė ngrej peshė zemrat e tė gjithė shqiptarėve. Nė kėtė film janė pėrdorur materiale filmike-arkiva ku shumica e tyre janė tė regjistruara me teknologji jo profesionale dhe kjo nuk ka ndihmuar qė tė kemi njė pamje tė pėrkryer vizive, por nė njė film dokumentar ajo qė ka vlerė ėshtė dokumenti dhe jo cilėsia e tij. Personazhet real nė njė film dokumentar, pa interpretim tė improvizuar, pra pa aktorė, e bėjnė zhanrin e filmit dokumentar interesant duke e veēaur atė dukshėm nga filmi artistik. Ky ėshtė njė dallim i madh qė i jep vlerė filmit dokumentar nė tėrėsi dhe e bėnė atė interesant duke e plotėsuar edhe me pėrmbajtjen e tij e cila nuk ėshtė trajtuar asnjėherė deri tani nė kinematografinė shqiptare. Nuk ka qenė pengesė qė si regji ėshtė realizuar pa pasur njė studim tė nivelit profesional pėr regjizurė, pasi studimet dhjetė vjeēare tė miat nė terren pėr arvanitėt-arbėrorė duke shėtitur rreth 900 fshatra tė Greqisė ku flitet shqip, me materiale burimore, dhe mbi 50 zona tė arbėreshėve tė Italisė mė krijuan besimin se askush tjetėr pėrveē meje nuk do tė ishte i denjė tė nxirrte njė skenar tė pagabueshėm edhe nga pikpamja studimore e historike, e cila ėshtė mjaft e rėndėsishme dhe delikate nė kėtė rast duke i dhėnė kėshtu vlera reale filmit pa egzagjerime tė terpuara, aq mė tepėr qė nė rastin konkret kemi tė bėjmė me njė biografi tė thjeshtė tė heroit tė filmit. Gjithashtu shkencat kompjuterike Multimedia tė larta qė unė kam kryer nė Athinė mė lehtėsuan mjaft punėn nga pikpamja teknike, megjithėse nė rastin konkret me mua kanė bashkėpunuar dhe shumė persona tė tjerė tė cilėt pėrmenden nė titrat e filmit dhe unė i falenderoj, pasi ka qenė njė punė e lodhshme qė duhej kryer brenda 30 ditėve. Janė realizuar rreth 25 orė xhirime pėr tė nxjerrė vetėm 30 minuta kėtė film. Pėr mua ishte eksperienca e parė nė kėtė fushė dhe me mirnjohje tė madhe dua tė falenderoj organizatorėt e festivalit qė e pranuan filmin tim nė kėtė eveniment gjigant tė filmit shqiptarė duke e radhitur emrin tim pėrkrah kollosėve mė tė mėdhenj tė kinematografisė shqiptare dhe pres me ankth dhe pozitivisht ēdo lloj kritike qė do tė mė bėhet. Vetė bashkėshortja e tij me tė dy fėmijėt e Koljas pritet tė vijnė pėr tė qenė prezentė gjatė prezantimit tė filmit nė Tiranė, si edhe personalitete tė tjera tė larta nga Diaspora Shqiptare. Katėr diploma, tė cilat mė janė akorduar jashtė Shqipėrisė, pėr punėt e mija ndėr tė cilat vlen tė pėrmend punėn pesėvjeēare tė realizimit tė diskut Arbėreshe Songs i cili nė vetvete ėshtė njė studim i madh muzikologjik, si edhe dy filmat e mi dokuemntarė: Rrėnjėt e mija janė tek Arbėria dhe Arvanitėt-Arbėrorė njė popull i harruar, mė lėnė tė shpresoj se nga ky festival nuk do tė iki pa u vlerėsuar. Po tė ishte Kolja kėtu me ne do tė thoshte: -Nėntori qė po vjen nuk ėshtė si tė tjerėt, ai do duhet tė jetė njė NĖNTOR I TRETĖ pėr tė gjithė shqiptarėt.
ARVANITĖT ARBĖRORĖ NJĖ POPULL I HARRUAR
FILM DOKUMENTAR Pjesėmarrės nė TIRANA INTERNATIONAL FILM FESTIVAL (DekoruaR me Diplomė Nderi nga M.K.R.S. Kosovė, Departamenti D.Ē.J.) REGJISOR: Lirio Nushi. SKENARI: Meriman Brahaj & Lirio Nushi. KOHĖZGJATJA: 20 minuta. REALIZUAR: Me porosi tė Ministrisė sė Kulturės Rinisė dhe Sporteve Kosovė, Dep. DĒJ SPONSORIZUAR: nga M.K.R.S. Kosovė, Dep.DĒJ PREZANTIMI: 09 Dhjetor 2006, Ora: 18:00. AMBJENTI: KINEMA MILENIUM-TIRANĖ
Filmi Dokumenatar ARVANITĖT-ARBĖRORĖ NJĖ POPULL I HARRUAR vjen pėr herė tė parė nė Shqipėri, nė Tiranė, mbas pjesėmarrjes sė tij nė Javėn Ndėrkombėtare tė Kulturės sė Arbrit qė u zhvillua nė Kosovė nė Shtator tė vitit 2004 ku u dekorua atje me Diplomė Nderi nga M.K.R.S. Kosovė, Departamenti D.Ē.J. Filmi u realizua nė Athinė. Mbas prezantimit tė sukseshėm tė filmit dokumentar kushtuar Aristidh Kolja-s RRĖNJĖT E MIJA JANĖ TEK ARBĖRIA nė Festivalin e 12-tė tė Filmit qė u zhvillua nė Tiranė nė Tetor 2006, Lirio Nushi vjen sėrish pėr tė marrė pjesė nė TIFF-2006 me kėtė film kushtuar Arvanitėve-Arbėrorė tė Greqisė dhe Ēamėve. Filmi i kushtohet historisė, kulturės dhe folklorit tė tyre. Ai pėrshkohet nga personazhe tė ndryshėm tė cilėt nxjerrin nė pah me fjalėt e tyre egzistencėn dhe problematikėn e arvanitėve-arbėrorė tė sotėm tė Greqisė dhe Ēamėve. Kėngėt e tyre tė vjetra qė burojnė tė paktėn para shtatėqintė viteve, tė ruajtura prej tyre me fanatizėm janė njė fakt i gjallė historik, janė vetė egzistenca e tyre, dhe na japin njė emocion tė gjallė tė kėtij folklori tė pasur duke na treguar se arti burimor, folklori lujanė njė rol tė madh nė vazhdimėsinė dhe egzistencėn e njė populli duke i dhėnė atij vlerat dhe forcėn e njė identiteti tė gjallė tė njė kombi, prandaj dhe lind nevoja pėr njė pėrkujdesje mė tė madhe pėr ruajtjen e kėsaj trashėgimie kulturore, por natyrisht me njė pėrkujdesje nga institucionet pėrkatėse shtetėrore. E veēanta nė to ėshtė besimi i tyre i fetar i cili nė tė gjitha kėngėt i pėrket kultit kristjan ortodoks, fakt i cili egziston edhe tek arbėreshėt e Italisė dhe na bėnė shpesh herė tė pyesim veten pse sot shqiptarėt kanė tre dhe jo njė besim fetar sikurse shumica e popujve tė botės. Jo se nuk dihet pėrgjigjia pėr kėtė por ėshtė njė problematikė qė duhet tė bėhet e njohur nė njė masė mė tė gjerė popullore dhe qė na ndihmon tė kuptojmė devijimet tona historike. Personazhe aspak tė rastėsishėm por tė dekoruar me medalje ndėrkombėtare dhe medalje tė arta sikurse urdhri Naim Frashėri i Artė janė pjesė e kėtij filmi dokumentar. Ka qenė njė pėrvojė e jashtėzakonshme tė udhėtosh nė tė gjithė Greqinė pėr tė mbledhur kėto kėngė tė vjetra e tė bisedosh me njerėzit atje. Gjatė gjithė kohės ka egzistuar njė frikė pasi mund tė keqkuptoheshe shumė lehtė po tė thoshe JAM NGA SHQIPĖRIA. Madje nė njė fshat ku flitet gjuha arvanite (Vilja), mė thyen xhamat e makinės dhe desh mė thyen kameran. Ishte njė festė kushtuar artistes sė madhe me origjinė Arvanite Eli Labeti tė cilėn unė nuk munda ta ndjek dot nga afėr. Njoftova shoqatėn e arvanitėve tė Greqisė dhe mė kėshilluan tė largohesha sa mė shpejt pasi mund tė krijohej ndonjė situatė mė e keqe, ambasadėn shqiptare as qė e morra mundimin ta njoftoj, ėshtė njėsoj sikur nuk egziston fare. Mė dukej vetja si njė ilegal i shekullit tė fundit dhė sinqerisht mė ėshtė dashur tė punoj me njė konspiracion qesharak, ndėrkohė qė nė Italinė fqinje ishte kaq bukur dhe jam ndjerė kaq shumė i mirėpritur. Krejt e kundėrta e Greqisė. Nė Itali tė gjitha katundet arbėreshe janė tė njohura nga shteti atje dhe janė tė ligjėruara si dygjuhėshe. Nė tabelat e tyre janė mbishkrimet shqip dhe italisht duke e pranaur zyrtarisht egzistencėn e tyre. Nė Greqi kjo ndoshta ska pėr tė ndodhur kurrė. Pėr njė fakt shumė tė thjeshtė. - Janė kaq tė shumtė arvanitėt nė numėr si popullatė nė Greqi dhe nėse Greqia do ta pohonte zyrtrisht kėtė fakt do tė kishte njė krizė tė mirfilltė tė identitetit tė saj kombėtar. Ndoshta kjo ėshtė edhe arsyeja qė Ēėshtja e Arvanitėve ka mbetur gjithmonė nė heshtje. Madje ka njė marrėveshje me arvanitėt nė Greqi tė cilėt kanė firmosur se Greqia do tė ketė vetėm njė gjuhė kombėtare- vetėm Gjuhėn Greke, duke e pėrjashtuar pėrfundimisht nga gjuha zyrtare gjuhėn arvanite. Egzsistenca e afėrsisht 900 fshatrave arvanitėfolės nė Greqi na ēudisin pse deri tani nuk ėshtė folur asnjėherė pėr egzistencėn e kėtij populli tė padukshėm, duke i lėnė kėshtu pėr shekuj me rradhė nė harresė, nė njė hije tė fshehur gjė tė cilėt arvanitėt-arbėrorė tė Greqisė nuk e meritojnė aspak. Kur mendon se sa lavdishėm luftuan ata nė Revolucionin Grek tė 1821-shit duke i falur Greqisė heronjtė e sotėm tė saj kombėtarė tė cilėt ishin tė gjithė pa pėrjashtim me origjinė arbėrore. Ma thonė, emri im ėshtė Vangjel Ljapi thotė njė personazh i filmit (94 vjeēarė, Arbėrorė nga Elefsina e Greqisė, dekoruar nga presidenti i Shqipėrisė me urdhėrin Naim Frashėri i Artė. E di ēdo mė thėnė mbiemri im? - mė pyeti, jo thashė, se kuptova,- Labi ore Labi mė thotė. Jam nga rrėnja e arvanitavet. Nga ata qė muarėn pushkėn nė dorė dhe i dhanė lirinė Greqisė, se ishim kėtu edhe katėrqintė vitra poshtė nėn kėmbėn e turkut. Ata kolonolelėt, tė gjithė kolonelėt, sdinin tė flisnin gjuhėn greke o Lirio, ishin kolonelė. Karaiskaqi, Bubulina grua me anije, Papaflesa, Kollokotroni (Bithėguri)..., etj. Duhet tė mė pyesėsh cili sishte arvanit. E, unė skam tė tė thomė asnjė! Duam krye more, duam keshem. Keshemi ėshtė ai dashi qė ecėn rėpara vetėm, pastaj vjen qeni, e pastaj kopeja. E ne nuk kemi mė krye.! Jorgo Miha arbėrorė nga Kryekuqi thotė: Fshati ynė thuhet Kriekuq, e kemi mbajtur emrin, shteti e ka ndėrruar emrin e ka vėnė Erithre, po ne i themi Kryekuq, dhe ata qė banojnė atje i themi Kryekuqot. Kryekuqi ėshtė afėr Athinės. Tuti vėndet kėtu afėr Athinės ishnė Arbėrorė, vetėm arbėrorė, me si tė bardhė jemi tė gjithė. Gjuha e vėrtetė ėshtė Arbėrore dhe gluha jonė ėshtė Arbėrishtja. Fjala Arvanites ėshtė fjala greke siē na thonė grekėt kėtu.Gluha Arvanitika i thonė ata por nuk ėshtė e drejtė. Nani i pyet ēė je ti e nuk thonė jam arbėrorė por thonė jam arvanitas. Fshati im pėrpara nga lufta e dytė, tuti flisnin vetėm gjuhėn arbėrore, ku jeshe nė shtėpi, nė agora, nė punė, nani ėshtė prishur ghuha edhe nuk flitet kaq shumė. Ishin ca prindrat tanė qė nuk dijnė fare njatrė gjuhė. Mė tė rinjtė qė flasin gjuhėn janė dyzetė-dyzetė e pesė vjeēė dhe tuti pleqtė. Ėshtė bėrė njė propagandė shumė e keqe pėr gjuhėn. Shteti kėtu thojnė prindėrve tanė mos flisni dhe mos mėsoni gjuhėn arbėrishte pse pastaj djeltė nuk munden tė nxėnė gjuhėn greqishte edhe gjuha greqishte ėshtė mė e mirė. Keshė njė mike kėtu nga Vilja, njė fshatė qė ėshtė kėtu afėr, dhe i thoshė tatės ajo, nuk mund tė flas me vėllain greqisht se mė vjen turp. Thomopulos ka shkruar njė libėr nė vitin 1912 thotė se gjuha arbėrishte ėshtė gjuha e pellazgėve dhe kėtu nė para fletė shkruan se :Gurėt folėn edhe na thanė pėr gjuhėn e pellazgėve. Tė shkrimtat qė janė sipėr nė gurė dhe shkrimti i pellazgėve gjetur nė ishullin Limnos-Greqi, janė shkruar nė njė gjuhė qė ėshtė greko-pellazge qė ėshtė siē ėshtė e sotmja gjuha shqip. Taso Karadi njė shkrimtarė Arvanitė-Arbėrorė nga Salamina e Greqisė thotė: Arvanitėt e Salaminės kanė ardhur nga Atika (Athina) nė shekullin e 14-tė, janė me prejardhje nga vendi i Shqipėrisė. Tani janė dyzetė mijė veta, tre fshatra nė Salaminė janė arvanite, fshati Kulluri qė ėshtė edhe kryeqyteti i ishullit, Fshati Mulqi dhe fshati Ambelaqi. Si njerėz kanė karakteristikat e arvanitėve, janė njerėz me besė dhe kanė njė veshje kombėtare siē thonė tė gjithė shumė tė bukur. Kurse Jorgo Miha studjues arbėrorė thotė: Arvanitėt nė Greqi gjenden tė vendosur aty ku janė zonat shumė pjellore, jo baltore dhe ATY KU JANĖ ZONAT E ANTIKITETIT GREK. VESHJA TRADICIONALE E BURRAVE-FUSTANELLA dhe VALLJA KOMBĖTARE E GREKĖVE SOT-VALLJA ĒAME I KARAKTERIZON ARVANITĖT. Shumė tė moshuar aravnitė nė greqi nuk dinė greqisht, flasim vetėm gjuhėn arvanite-arbėrore. Gjuha dhe kultura e arvanitėve, egzistenca e kėtij populli tė harruar mund tė mos humbasin vetėm me pėrkrahjen e shtetit grek dhe politikave kulturore pėr minoritetet, megjithėse arvanitėt e quajnė veten autoktonė nė Greqi dhe kjo ėshtė njė pyetje qė lė shumė pėr tė diskutuar. Arvanitėt ortodoks dhe arvanitėt myslimanė (ēamėt), pėrbėjnė nė vetvete njė popoull me njė origjinė tė pėrbashkėt-Pellazgėt e lashtė qė janė shqiptarėt e sotėm. |
|